#49 “Deze associatieovereenkomst bezorgt ons stabiliteit en veiligheid aan onze buitengrenzen” / “De associatieovereenkomst is een bedreiging voor de stabiliteit van Oekraïne”

meter_niettebepalenNiet te bepalen. In een radio uitzending van BNR stelde Sjoerd Sjoerdsma (d66) dat de associatieovereenkomst stabiliteit en veiligheid aan onze buitengrenzen met zich mee brengt. Harry van Bommel (SP) stelde in hetzelfde radioprogramma juist het tegenovergestelde. De associatieovereenkomst zou een bedreiging zijn voor de stabiliteit van Oekraïne. Beide stellingen zijn niet te bepalen. De politieke dialoog van de overeenkomst gaat over samenwerking tussen de EU en Oekraïne voor vrede, internationale veiligheid en gezamenlijk buitenlands beleid. Er zijn bijvoorbeeld afspraken gemaakt op het gebied van samenwerking ten aanzien van het buitenland- en veiligheidsbeleid. Het doel is om beide meer op elkaar af te stemmen. Ook voeren beide partijen het statuut van Rome van het Internationaal Strafhof van 1998 uit om zo de vrede en internationale rechtsorde te bevorderen. Daarnaast zetten beide partijen zich gezamenlijk in voor meer stabiliteit, veiligheid en democratische ontwikkeling in de regio en streven naar vreedzame oplossingen bij regionale conflicten (artikel 9.). Tot slot wordt er gezamenlijk opgetreden tegen terrorisme, de verspreiding van massavernietigingswapens, en wordt er samengewerkt aan wapenbeheersing. Hieruit blijkt dat er in elk geval een streven is naar samenwerking op het gebied van veiligheid, maar het is onzeker waar de overeenkomst daadwerkelijk toe zal lijden. Wij kunnen immers niet in de toekomst kijken.

Continue Reading

#48 “Door voorlopige toepassing manoeuvreert de regering zich in een positie waarin het feitelijk niet meer mogelijk is om iets te doen met het advies van de bevolking”

meter_onwaarOnwaar. Thierry Baudet en Erik de Vlieger stelde in de Volkskrant dat de voorlopige toepassing van de associatieovereenkomst de regering zich in een positie manoeuvreert waarin het feitelijk niet meer mogelijk is iets te doen met het advies van de bevolking. Deze stelling is onwaar.  Zeker is het dat het om een raadgevend referendum gaat. De Regering kan een ‘nee’ naast zich neer leggen, maar als Nederland niet ratificeert heeft dat zeker gevolgen. Echter zijn die gevolgen momenteel niet goed in te schatten. Zeker is ook dat het inwerkingtreden van de goedkeuringswet na afwijzing bij het referendum opnieuw goedkeuring vereist door de Eerste en Tweede Kamer.

Belangrijker is dat de voorlopige inwerkingtreding van het handelsdeel van de Associatieovereenkomst gewoon doorgaat. Voor deze voorlopige inwerkingtreding bestaat echter geen vastgestelde termijn. Als de Regering de uitslag aanvaardt en aandringt op beëindiging van deze voorlopige inwerkingstelling, dan zal de Europese Raad daarover op basis van eenparigheid van stemmen moeten beslissen op voorstel van de Europese Commissie. Omdat een lidstaat nog nooit zijn handtekening van een associatieovereenkomst heeft teruggetrokken is onduidelijk wat de alternatieven zijn.

Continue Reading

#47 “We hebben ook met Chili een associatieovereenkomst, maar dat is een totaal ander verdrag”

meter_onwaarTijdens een gesprek op BNR Nieuwsradio zei Jan Roos, één van de voortrekkers van het referendum, dat de Associatieovereenkomst tussen Chili en de EU een “totaal ander verdrag” is.

Dit is onwaar. Het is feitelijk juist dat de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne de meest ambitieuze overeenkomst tot nu toe is en dat de EU een nauwere band nastreeft met het buurland Oekraïne dan met het ver weg gelegen Chili. Echter, de associatieovereenkomsten met Chili en Oekraïne zijn eigenlijk opvallend vergelijkbaar. Ook met Chili is er niet alleen sprake van afspraken over handel, maar ook van politieke associatie en sindsdien is er meer samenwerking gekomen op sociaal, cultureel en wetenschappelijk gebied tussen de partijen. Verder zijn er met Chili afspraken gemaakt om democratische principes te versterken en zelfs samen te werken op het gebied van buitenlands- en veiligheidsbeleid. Dat dit soort passages ook in de associatieovereenkomst met Oekraïne staan is dus helemaal niet uitzonderlijk. Tenslotte werd ook voor de overeenkomst met Chili, net zoals met Oekraïne, een associatieraad in het leven geroepen om met ministers van beide partijen regelmatig te ontmoeten en toe te zien op de implementatie van de overeenkomst. Het is daarom onterecht om te stellen dat de overeenkomst met Chili totaal anders is.

Continue Reading

#46 “Oekraïense ondernemers worden de prooi van multinationals”

meter_niettebepalenDennis de Jong (Europarlementariër namens de SP), schrijft op de website van zijn partij dat niet de kleine bedrijven, maar alleen grote multinationals de associatieovereenkomst zien zitten. De overeenkomst leidt er volgens hem tevens toe dat Oekraïense ondernemers ten prooi zullen vallen aan deze multinationals.

De juistheid van deze bewering is niet te bepalen. Het is moeilijk om deze uitspraak op waarheid te controleren, wij kunnen immers niet in de toekomst kijken en een feitelijke onderbouwing van de stelling ontbreekt. Echter, bij deze claim van de SP zijn op z’n minst enkele vraagtekens te plaatsen. Als we kijken naar wie er vanuit Nederland momenteel handel voert met Oekraïne, wordt snel duidelijk dat dit niet alleen multinationals zijn. Juist een grote hoeveelheid kleine en middelgrote bedrijven, vooral uit de agri-food sector, is actief op de Oekraïnse markt.  Volgens cijfers van VNO-NCW zijn er grofweg vijfhonderd Nederlandse bedrijven actief in Oekraïne. Deze bedrijven profiteren momenteel al van de voorlopige toepassing van het economische gedeelte van de associatieovereenkomst. Zo hoeft bijvoorbeeld een Nederlandse ondernemer nu geen invoerheffing van 5 procent meer te betalen als hij zijn Nederlandse machines in Oekraïne invoert. Wij beoordelen deze claim van Dennis de Jong als ‘niet te bepalen’, maar het is hoogstwaarschijnlijk onwaar.

Continue Reading

#45 “Als we nee zeggen dan komt er een echt handelsverdrag voor terug”

meter_onwaarOnwaar. Kamerlid Harry van Bommel (SP) stelt dat een ‘nee’ bij het referendum ervoor zou zorgen dat het politieke deel van de overeenkomst verdwijnt en een echt handelsverdrag overblijft.

Deze stelling is onwaar. Ten eerste, als de Nederlandse regering een ‘nee’ uit het referendum zou overnemen, betekent dat de regering de Europese Raad tot een unanieme uitspraak moet bewegen om de voorlopige toepassing van de overeenkomst op te zeggen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de regering daartoe in staat is. In dit geval kan de voorlopige toepassing worden voortgezet. Omdat een lidstaat nog nooit zijn handtekening van een associatieovereenkomst heeft teruggetrokken is onduidelijk wat er precies zal gebeuren. Het is dus niet te zeggen dat er in dat geval een ‘gewoon handelsverdrag’ voor in de plaats komt.

Continue Reading

#44 “De associatieovereenkomst met Oekraïne zorgt voor makkelijkere handel en meer democratie”

meter_deelswaarDeels waar. Het ministerie van Buitenlandse Zaken twittert dat de associatieovereenkomst met Oekraïne zorgt voor makkelijkere handel en meer democratie. Deze stelling is tweeledig, evenals het akkoord. De overeenkomst bestaat uit zowel een economisch als een politiek deel. In de associatieovereenkomst worden de handelsvoordelen gekoppeld aan vorderingen op het gebied van politiek, justitie, veiligheid en vrijheid.  Daarmee gaat het verder dan een gewoon handelsverdrag.

Continue Reading

#43“Verreweg de grote meerderheid van Oekraïne wil deze overeenkomst dolgraag”

meter_deelswaar

Deels waar. In een interview stelde Sjoerd Sjoerdsma, Tweede Kamerlid van D66 dat verreweg de meerderheid van Oekraine het verdrag ‘dolgraag’ wil.

Of de bevolking van Oekraïne deze overeenkomst wenst te sluiten, is niet onderzocht. Maar volgens een peiling van onderzoeksbureau PEW medio 2015 krijgt de Europese Unie steun van 58 procent van de bevolking in het westen van het land en van 46 procent in het oosten.  71 procent van de bevolking wil steun van het Westen ontvangen en 67 procent wil lid worden van de EU. 72 procent wil geen lid worden van de door Rusland gedomineerde Euraziatische Unie; de tegenhanger van de EU. Van alle Oekraïners ziet 47 procent Rusland als de belangrijkste vijand.

Continue Reading

#42 “Oekraïne vertoont veel eigenschappen van een failed state”

meter_onwaarBurgercomité EU schrijft op haar website dat Oekraïne “veel eigenschappen vertoont van een failed state”.

Dit is onwaar. Doorgaans wordt er over failed states gesproken als men refereert aan landen zoals Zuid-Soedan, Somalië en Jemen; landen die jarenlang verscheurd worden door bloedige burgeroorlogen, waar een effectief centraal gezag en overheidsapparaat ontbreekt. In Oekraine is er simpelweg geen sprake van wijdverspreid staatsfalen en een vergelijking met eerdergenoemde staten is daarom onterecht.

Continue Reading

#41 Door de associatieovereenkomst wordt de EU straks overspoeld met vluchtelingen en migranten uit Oekraïne

meter_onwaarOnwaar. Het wordt mogelijk visumvrij te reizen, maar daarbij geldt een maximaal verblijf van 90 dagen. Werkvisa worden nog steeds apart verstrekt. In de overeenkomst wordt wel “het belang erkend” van een op termijn visumvrije regeling, maar daarbij wordt enkel verwezen naar het bestaande actieplan voor visumliberalisering tussen Oekraïne en de EU uit 2010, dat los staat van het huidige akkoord. Vluchtelingenstromen zijn moeilijk te voorspellen, maar staan eveneens los van de overeenkomst. Zo is ook de instroom van Syrische vluchtelingen in de Europese Unie anno 2016 niet gereguleerd door een verdrag of overeenkomst.

Continue Reading

#40 “In de praktijk blijkt evenwel dat een associatieovereenkomst veelal een opstap is naar kandidaat-lidmaatschap en vervolgens naar lidmaatschap”

meter_deelswaarSammy van Tuyll (voorzitter van de Liberaal Democratische Partij) schreef in Trouw dat in de praktijk een associatieovereenkomst “veelal een opstap is naar kandidaat-lidmaatschap en vervolgens naar lidmaatschap.”

Deels waar. In veel gevallen is toetreding tot de EU in het verleden voorafgegaan door een associatieovereenkomst tussen de Unie en het betreffende land. De opmerking die van Tuyll maakt is echter een generalisatie die voorbij gaat aan de specifieke omstandigheden die een rol spelen rondom elke associatieovereenkomst en/of EU-toetreding. Het verschilt per geval of een associatieovereenkomst wel of niet tot lidmaatschap van de EU leidt. Aan de ene kant hebben bijvoorbeeld alle Oost-Europese lidstaten die sinds het einde van de koude oorlog EU-lid zijn geworden eerst een associatieovereenkomst gesloten, maar aan de andere kant zijn er associatieovereenkomsten gesloten met landen zoals Marokko, Jordanië en Chili, die nooit lid zullen worden. Onder de huidige omstandigheden is het onwaarschijnlijk dat Oekraïne lid zal worden van de Europese Unie. Het afsluiten van een associatieovereenkomst en het verkrijgen van EU-lidmaatschap zijn feitelijk twee volledig seperate politieke processen.

Continue Reading